ABD basınında yer alan çarpıcı bir iddiaya göre, İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney’in güvenlik gerekçesiyle gizli bir yerde saklandığı ve üst düzey İranlı yetkililerin dahi kendisiyle doğrudan iletişim kuramadığı öne sürüldü. ABD merkezli The New York Times’ın haberine göre, Hamaney’in görünmez olma çabası, Tahran yönetiminin uluslararası müzakerelerde ağır ilerlemesine neden oluyor. İddialar, İran’ın nükleer programı ve bölgesel politikaları hakkında kritik bir dönemde gündeme geldi.
Gizli sığınak ve iletişim sorunu
Haberde yer alan bilgilere göre, Mücteba Hamaney 2020 yılının başından bu yana düzenli olarak yer değiştiriyor ve herhangi bir suikast girişimine karşı sürekli olarak farklı sığınaklarda kalıyor. Özellikle ABD’nin 2020’de Kasım Süleymani’yi öldürmesinin ardından Hamaney’in güvenlik önlemlerini artırdığı belirtiliyor. İddiaya göre, Hamaney’in bulunduğu yeri sadece en yakın koruma ekibi biliyor, diğer üst düzey yetkililer ise önceden belirlenen kodlar veya mesajlarla iletişim kurabiliyor. Bu durum, İran’ın nükleer müzakerelerdeki karar alma sürecini ciddi şekilde yavaşlatıyor. Bir ABD’li yetkili, durumu “gerçek bir durum komedisi” olarak nitelendirdi.
Müzakerelere etkisi
İran’ın nükleer programının yeniden müzakere edilmesi sürecinde Hamaney’in erişilemezliği, Tahran’ın müzakere heyetinin kapsamlı kararlar alamamasına yol açıyor. Diplomatik kaynaklar, Hamaney’in onayı olmadan hiçbir kritik adım atılamadığını, ancak kendisine ulaşmanın günler sürebildiğini aktarıyor. Bu durum, özellikle uranyum zenginleştirme oranının artırılması gibi hassas konularda belirsizlik yaratıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “İran yönetiminin iç işleyişi hakkında yorum yapmayız, ancak müzakerelerde ilerleme kaydedilememesinden endişe duyuyoruz” ifadelerini kullandı.
İran’dan ilk tepki
İran resmi makamları, iddiayı kesin bir dille yalanladı. Dini Liderlik Ofisi’nden yapılan kısa açıklamada, “Mücteba Hamaney’in ülke yönetiminde aktif rolü devam etmektedir. Güvenlik önlemlerinin sıkılaştırılması, düşman tehditlerine karşı rutin bir tedbirdir. Ancak liderin iletişimsiz olduğu iddiası tamamen asılsızdır” denildi. Bununla birlikte, İran Devrim Muhafızları’na yakın kaynaklar, Hamaney’in bir süredir Tahran dışında bir konutta ikamet ettiğini, ancak iletişimin teknik altyapıyla sağlandığını öne sürdü.
Tarihsel arka plan
Mücteba Hamaney, 1989 yılında Ayetullah Ruhullah Humeyni’nin ölümü üzerine dini liderlik makamına seçildi. O tarihten bu yana İran’ın en güçlü ismi olarak kabul edilen Hamaney, ülkenin nükleer programı ve dış politikasında belirleyici rol oynuyor. Ancak yaşının ilerlemesi (85 yaşında) ve sağlık sorunları, yetki devri tartışmalarını da beraberinde getiriyor. ABD merkezli istihbarat raporlarına göre, Hamaney’in yerini oğlu veya yakın bir çevresinin alması muhtemel görülüyor.
Değerlendirme
Hamaney’in saklandığı iddiası, İran’ın karar alma mekanizmasının şeffaflığına dair önemli soru işaretleri yaratıyor. Her ne kadar Tahran yönetimi bu iddiaları reddetse de, müzakerelerin yavaşlaması bölgedeki güç dengelerini etkileyebilir. ABD ve İran arasındaki dolaylı görüşmelerde, Hamaney’in doğrudan yer alamaması, bir anlaşma ihtimalini zayıflatıyor. Önümüzdeki dönemde ya İran yönetimi iletişim kanallarını hızlandıracak ya da müzakereler daha da tıkanacak. Bu durum, Orta Doğu’da yeni bir gerilim dalgasını tetikleyebilir.
