Yunan basını, ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamaya dayanarak, ABD Başkanı Donald Trump’ın geçtiğimiz günlerde Türkiye’ye yönelik olumlu mesajlarına rağmen, Washington’un F-35 savaş uçaklarının Türkiye’ye satışına ilişkin olumsuz tavrını sürdürdüğünü iddia etti. Yunanistan merkezli Kathimerini gazetesi, ABD’nin Türkiye’nin F-35 programına geri dönmesi için gerekli koşulları sağlamadığını ve Ankara’nın S-400 hava savunma sistemi alımı nedeniyle programdan çıkarıldığını hatırlattı.
ABD’nin F-35 tutumu değişmedi
Yunan basınına göre, ABD Dışişleri Bakanlığı, Trump’ın Türkiye ile ilişkileri iyileştirme sinyallerine karşın, F-35 konusunda resmi pozisyonun aynı kaldığını belirtti. Açıklamada, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 sistemi satın almasının CAATSA yaptırımlarına tabi olduğu ve bu durumun F-35 programından çıkarılma kararının temel gerekçesi olduğu vurgulandı. ABD yönetimi, S-400’lerin NATO sistemleriyle uyumlu olmadığını ve bu nedenle ulusal güvenlik riski oluşturduğunu savunuyor.
Türkiye’nin F-35’e dönüş beklentisi
Türkiye, 2019 yılında ABD tarafından F-35 programından çıkarılmış ve yerli savunma sanayii kapsamında KAAN gibi alternatif projelere yönelmişti. Ancak son dönemde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Trump arasındaki diplomatik temaslar, F-35 konusunda yeniden bir iyimserlik yaratmıştı. Özellikle Trump’ın “Türkiye ile harika ilişkilerimiz var” şeklindeki açıklamaları, Ankara’da programdan dönüşün mümkün olabileceği yorumlarına yol açmıştı. Buna karşın, ABD Dışişleri’nin mevcut tavrı, bu iyimserliğin erken olduğunu gösteriyor.
S-400 krizi ve yaptırımlar
CAATSA (Amerika'nın Hasımlarıyla Yaptırım Yoluyla Mücadele Yasası) kapsamında Türkiye’ye uygulanan yaptırımlar, savunma sanayii alanındaki iş birliğini de etkiliyor. ABD Kongresi’ndeki bazı üyeler, Türkiye’ye F-35 satışına karşı çıkarken, yaptırımların kaldırılmasının ancak S-400’lerin tamamen devre dışı bırakılmasıyla mümkün olacağını belirtiyor. Öte yandan, Yunanistan’ın ABD ile geliştirdiği yakın savunma iş birliği, Atina’yı Türkiye karşısında avantajlı konuma getiriyor. Yunan basını, ABD’nin Yunanistan’a F-35 satışını onaylarken Türkiye’yi dışlamasının, Doğu Akdeniz’deki güç dengesini etkileyeceğine dikkat çekiyor.
Bağımsız değerlendirme
ABD’nin F-35 konusundaki tutumu, Türkiye’nin batı savunma sistemlerine entegrasyonunun ne denli karmaşık bir süreç olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. S-400 krizi, sadece bir silah alımı olmanın ötesinde, Türkiye’nin NATO içindeki konumunu ve ABD ile stratejik ilişkilerini de etkileyen çok boyutlu bir mesele haline gelmiş durumda. Ankara’nın yerli savunma çözümleri geliştirme çabaları, dışa bağımlılığı azaltma potansiyeli taşısa da, F-35 gibi kritik bir teknolojiden tamamen vazgeçmek, hava kuvvetlerinin modernizasyonu açısından önemli bir kayıp olarak değerlendiriliyor. Önümüzdeki dönemde, ABD Başkanlık seçimleri sonrası oluşacak yeni yönetimin Türkiye politikası, F-35 dosyasının seyrini belirleyecek gibi görünüyor.
