ABD Yüksek Mahkemesi, iki önemli davada aldığı kararlarla gündeme oturdu. Mahkeme, Başkan Donald Trump'ın doğumla vatandaşlık hakkını sınırlamayı hedefleyen başkanlık kararnamesini reddederek mevcut uygulamanın devamına hükmetti. Aynı gün içinde alınan ikinci kararda ise trans kız çocukları ve kadınların devlet okulları ile üniversitelerin kadın spor takımlarında yer almasını yasaklayan düzenleme onaylandı. Bu kararlar, ülkede insan hakları ve spor politikaları açısından yeni tartışmaları beraberinde getirdi.
Doğumla vatandaşlık kararı
Yüksek Mahkeme, 14. Anayasa Değişikliği'nin doğumla vatandaşlık hakkını güvence altına aldığına dair uzun süredir devam eden yorumu bozmaya yönelik başkanlık kararnamesini oy birliğiyle reddetti. Mahkeme, başkanın anayasal bir hakkı tek başına ortadan kaldırma yetkisi olmadığını belirtti. Söz konusu kararname, Amerika Birleşik Devletleri'nde doğan herkesin otomatik olarak vatandaş olmasını engellemeyi amaçlıyordu. Ancak mahkeme, bu tür bir değişikliğin ancak Anayasa değişikliği veya Kongre'nin açık yetkilendirmesi ile mümkün olabileceğine hükmetti. Karar, göçmen hakları savunucuları tarafından memnuniyetle karşılanırken, Trump yönetimi hayal kırıklığına uğradı.
Trans sporcu yasağı onaylandı
Mahkeme, 2024 yılında kabul edilen ve trans bireylerin kadın spor takımlarında yer almasını yasaklayan federal düzenlemeyi anayasaya uygun bularak onayladı. Karar, spor müsabakalarında cinsiyet ayrımının biyolojik temellere dayandırılması gerektiği gerekçesine dayanıyor. Mahkeme, eğitim kurumlarının kadın takımlarında yalnızca biyolojik kadınların yarışmasına izin vermesinin, kadın sporcuların fırsat eşitliğini koruduğunu ifade etti. Bu karar, muhafazakar çevreler tarafından desteklenirken, LGBTQ+ hakları örgütleri kararı eleştirdi. Uygulama, ülke genelinde eyaletler arasında farklılık gösteren trans sporcu politikalarına federal düzeyde standart getiriyor.
Bağlam ve arka plan
Her iki karar da ABD'de derin siyasi kutuplaşmanın yaşandığı bir dönemde alındı. Doğumla vatandaşlık hakkı, özellikle göçmen ailelerin çocukları için hayati önem taşırken, trans sporcuların katılımı konusu son yıllarda eyaletler arasında büyük tartışmalara yol açıyordu. Yüksek Mahkeme'nin bu kararları, 2025 yılında yapılması planlanan ara seçimler öncesinde siyasi arenada yankı uyandırdı. Demokratlar doğumla vatandaşlık kararını överken, Cumhuriyetçiler trans sporcu yasağını destekledi. İnsan hakları örgütleri, trans bireylere yönelik ayrımcılığın arttığına dikkat çekerek mahkemenin ikinci kararını eleştirdi. Öte yandan, spor kuruluşları kararı fiziksel eşitlik açısından değerlendirdi.
