ABD'de on yıllardır uygulanan saatlerin ileri ve geri alınması uygulaması sona eriyor. Temsilciler Meclisi, yaz saatinin yıl boyunca kalıcı hale getirilmesini öngören yasa tasarısını 308'e karşı 117 oyla kabul etti. Tasarı, mart ve kasım ayları arasında uygulanan yaz saatinin tüm yıla yayılmasını öngörüyor. Artık ABD'de saatler ileri ve geri alınmayacak.
Yasa ne zaman yürürlüğe girecek?
Tasarının yasalaşması için Senato'dan geçmesi ve Başkan Joe Biden tarafından imzalanması gerekiyor. Senato'da da benzer bir tasarı daha önce onaylanmıştı. Gözlemciler, yasanın 2023 yılı içinde yürürlüğe girebileceğini belirtiyor. Yıl boyu yaz saati uygulamasına geçilmesi durumunda, kış aylarında güneş daha geç doğacak ancak akşamları daha geç batacak.
Arka plan
ABD'de yaz saati uygulaması ilk kez 1918 yılında I. Dünya Savaşı sırasında enerji tasarrufu amacıyla başlatıldı. Savaş sonrası kaldırılan uygulama, II. Dünya Savaşı'nda yeniden gündeme geldi. 1966 tarihli Uniform Time Act ile federal düzeyde standart hale getirilen uygulama, eyaletlere muafiyet hakkı tanıyordu. Hawaii ve Arizona dışındaki tüm eyaletler yaz saati uygulamasına katılıyordu. Ancak son yıllarda uygulamanın sağlık, ekonomi ve günlük yaşam üzerindeki olumsuz etkileri tartışma konusu oldu. Yapılan araştırmalar, saat değişikliklerinin kalp krizi riskini artırdığı, trafik kazalarında artışa yol açtığı ve üretkenliği düşürdüğünü gösteriyor.
Kongre üyeleri, yasa sayesinde vatandaşların bu olumsuzluklardan kurtulacağını savunuyor. Temsilciler Meclisi'nde yapılan oylamada, iki partinin de büyük ölçüde destek verdiği görüldü. Demokratlar 228, Cumhuriyetçiler 80 evet oyu kullanırken, 117 hayır oyunun 87'si Cumhuriyetçi, 30'u Demokrat milletvekillerinden geldi.
Ekonomik yansımalar
Yıl boyu yaz saati uygulamasının perakende sektörüne olumlu yansıması bekleniyor. Daha uzun akşam saatleri tüketicilerin alışveriş ve eğlence harcamalarını artırabilir. Enerji tasarrufu konusunda ise görüşler farklı. Bazı uzmanlar, kış aylarında sabah saatlerinde daha fazla aydınlatma gerekeceğini, bunun da elektrik tüketimini artırabileceğini belirtiyor. Tarım sektörü ise özellikle kış aylarında gün ışığının geç doğmasından olumsuz etkilenebilir. 2005 yılında yapılan bir araştırma, yaz saati uygulamasının enerji tüketiminde sadece yüzde 0.5 oranında bir azalma sağladığını ortaya koymuştu.
Dünyada durum
ABD bu uygulamada yalnız değil. Kanada, Meksika, Avrupa ülkeleri ve birçok başka ülke de yaz saati uygulaması yapıyor. Avrupa Birliği'nde de yaz saati uygulamasının kaldırılması yönünde çalışmalar var. 2018 yılında yapılan bir ankette AB vatandaşlarının yüzde 84'ü uygulamanın sona ermesinden yana oy kullandı. Ancak Brexit ve diğer siyasi gelişmeler nedeniyle bu konuda henüz bir karar alınmadı. Türkiye'de ise 2016 yılından bu yana yıl boyu yaz saati uygulanıyor.
Bağımsız değerlendirme
Uygulamanın yıl boyunca sabitlenmesi, ABD'de yıllardır süren bir tartışmayı sonlandırırken, yeni soruları da beraberinde getiriyor. Özellikle çocukların okula gitme saatleri, kış aylarında karanlıkta yapılacak yolculuklar gibi pratik sorunlar çözüm bekliyor. Ancak saat değişikliğinin biyolojik ritim üzerindeki olumsuz etkilerinin ortadan kalkması, sağlık açısından önemli bir kazanım olarak görülüyor. Karar, bilimsel verilerden ziyade siyasi bir tercih olarak öne çıkarken, gelecekte yapılacak düzenlemelerin daha kapsamlı verilere dayanması bekleniyor.
