ABD Başkanı Donald Trump, İran'ı Hürmüz Boğazı'nda bir tankere düzenlenen saldırıdan sorumlu tutarken, ateşkes ihlali suçlamasında bulundu. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada İran ile 30 Haziran'da Katar'ın başkenti Doha'da bir müzakere turu düzenleneceğini duyurdu. Ancak sahada çatışmalar şiddetini koruyor; bölgedeki askeri kaynaklar, iki ülke arasında son 24 saatte sınırlı çaplı çatışmalar yaşandığını bildiriyor.
Trump'tan sert suçlama
Trump, Twitter hesabından yayınladığı mesajda, 'İran, Hürmüz Boğazı'nda bir tankere saldırarak ateşkesi ihlal etti. Bu kabul edilemez. Sorunu çözmek için masada oturmaya hazırız ancak İran'ın provokasyonlarına cevapsız kalmayacağız' ifadelerini kullandı. ABD yönetimi, saldırıda İran Devrim Muhafızları'na bağlı unsurların parmağı olduğunu iddia ederken, İran Dışişleri Bakanlığı suçlamaları reddetti ve 'ABD'nin bölgedeki varlığı istikrarsızlık kaynağıdır' açıklamasını yaptı.
Doha görüşmeleri
Trump'ın duyurduğu Doha görüşmesi, iki ülke arasında 2018'de Trump'ın nükleer anlaşmadan çekilmesinden bu yana en üst düzey diplomatik temas olacak. Katar'ın arabuluculuğunda gerçekleşmesi planlanan toplantıda ateşkes, nükleer program ve bölgesel güvenlik konularının ele alınması bekleniyor. İran cephesinden ise henüz resmi bir onay gelmedi. Tahran yönetimi, ön koşulsuz müzakerelere açık olduğunu ancak ABD'nin önce yaptırımları kaldırması gerektiğini savunuyor.
Hürmüz Boğazı'nda gerilim
Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yolu. Son tanker saldırısı, küresel enerji piyasalarında tedirginliğe yol açtı. Petrol fiyatları, saldırı haberinin ardından %3 yükseldi. Bölgede bulunan ABD Donanması'na ait savaş gemileri, ticari gemilere eşlik etmek için görevlendirildi. İran ise Boğaz'ın kontrolünün kendisinde olduğunu vurgularken, uluslararası deniz ticaretinin güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtiyor.
Son dönemde ABD ile İran arasında söylemler giderek sertleşirken, sahada da sıcak temaslar yaşanıyor. Geçtiğimiz hafta Suriye'de İran destekli milislerin bulunduğu bir noktaya düzenlenen hava saldırısında 10 kişi hayatını kaybetti. Saldırının sorumluluğunu üstlenmeyen ABD, İsrail'in müdahil olduğu iddialarını yalanladı. İran ise bu saldırıya misilleme olarak İsrail hedeflerine yönelik füze saldırısı düzenleyeceğini duyurdu.
Uluslararası tepkiler
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres, taraflara itidal çağrısında bulunarak, 'Bölgede yeni bir savaş felaket olur. Diplomasiye şans verilmeli' dedi. Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell ise AB'nin Doha görüşmelerini desteklediğini ve tarafları masada kalmaya teşvik ettiğini açıkladı. Rusya ise ABD'yi 'provokasyonlardan kaçınmaya' çağırdı.
Ortadoğu'da tansiyonun yükseldiği bu dönemde, Doha görüşmeleri barış umutlarını canlandırsa da, sahada yaşanan çatışmalar ateşkesin kırılgan olduğunu gösteriyor. Uzmanlar, Trump'ın seçim öncesi dış politikada başarı göstermek istediğini, İran'ın ise ekonomik baskı altında müzakere masasına oturmaya zorlandığını belirtiyor. Önümüzdeki günlerde Doha'dan çıkacak sonuç, bölgenin kaderini belirleyebilir.
