ABD Senatosu, Başkan Donald Trump yönetiminin İran'a karşı Kongre onayı olmaksızın askeri güç kullanmasını engellemeyi hedefleyen yasa tasarısını reddetti. 23 Haziran'da Temsilciler Meclisi'nde kabul edilen benzer bir tasarıya Trump'ın veto tehdidi sonrası Senato'da yapılan oylamada, 49'a karşı 44 oyla tasarı reddedildi. Karar, Beyaz Saray ile Kongre arasındaki savaş yetkileri tartışmasında yeni bir aşamayı işaret ediyor.
Tasarının içeriği ve reddedilme süreci
Söz konusu karar tasarısı, ABD'nin İran'a yönelik askeri faaliyetlerini sınırlandırmayı ve Kongre'nin onayı olmadan herhangi bir askeri harekâtın başlatılmasını engellemeyi amaçlıyordu. Demokratların yoğun destek verdiği tasarı, Senato'da yeterli çoğunluğu sağlayamadı. Trump yönetimi, tasarının başkanlık yetkilerini kısıtlayacağı ve ulusal güvenliği risk altına alacağı gerekçesiyle karşı çıkmıştı. Oylama öncesinde yapılan açıklamalarda, Beyaz Saray'ın İran konusunda "gerekli tüm önlemleri alma" hakkını saklı tuttuğu vurgulandı.
Kongre ve Beyaz Saray arasındaki gerilim
ABD Anayasası'na göre savaş ilan etme yetkisi Kongre'ye ait olsa da başkanlar, özellikle terörle mücadele kapsamında askeri güç kullanma konusunda geniş yetkilere sahip. Bu durum, 2001 tarihli Askeri Güç Kullanma İzni (AUMF) ile daha da belirginleşmiş durumda. İran ile artan gerilim, özellikle 2020 başında General Kasım Süleymani'nin öldürülmesi sonrası tırmanmış, Kongre'deki bazı gruplar savaş yetkilerinin sınırlandırılması için harekete geçmişti. Tasarının reddedilmesi, bu alandaki reform çabalarının şimdilik sonuçsuz kaldığını gösteriyor.
Siyasi yankılar ve tarafların pozisyonları
Demokrat Senatörler, kararı "savaş gücünün denetlenmesinde önemli bir fırsatın kaçırılması" olarak değerlendirirken, Cumhuriyetçiler tasarının başkanlık yetkilerine gereksiz bir müdahale olduğunu savundu. Başkan Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Senato, başkanlık yetkilerine yönelik bu tehlikeli tasarıyı reddederek doğru karar verdi," ifadelerini kullandı. Tasarının reddi, özellikle İran'a yönelik olası bir askeri harekât durumunda Beyaz Saray'ın elini güçlendirirken, Kongre'deki denetim mekanizmasının zayıfladığı yorumlarına yol açtı.
Bağımsız değerlendirme
ABD'nin İran politikası, son yıllarda hem bölgesel dengeleri hem de küresel enerji piyasalarını etkileyen kritik bir konu haline geldi. Kongre'nin savaş yetkilerini sınırlama çabaları, başkanlık gücünün denetlenmesi açısından önemli olsa da, mevcut jeopolitik koşullar altında bu tür girişimlerin başarı şansı düşük görünüyor. Tasarının reddi, ABD'nin İran'a karşı askeri seçeneği masada tutma iradesinin bir yansıması olarak okunabilir. Ancak bu durum, uzun vadede Kongre-Yürütme dengesi konusundaki tartışmaları daha da derinleştirebilir.
