ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun Hürmüz Boğazı'nı kontrol ettiği ve yaklaşan ABD donanmasına ait savaş gemilerini batıracağı yönündeki açıklamalarını reddetti. CENTCOM sözcüsü, bu iddiaların gerçeği yansıtmadığını belirterek, ABD donanmasının uluslararası sularda serbestçe hareket etme hakkını vurguladı. Açıklama, bölgede artan gerilim ortamında geldi.
İran'dan provokatif açıklamalar
İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı yetkililer, geçtiğimiz günlerde Hürmüz Boğazı'nın tamamen kontrol altında olduğunu ve bölgeye yaklaşan ABD savaş gemilerinin hedef alınacağını öne sürmüştü. Bu açıklamalar, Basra Körfezi'nde devriye gezen ABD donanma unsurlarına yönelik bir tehdit olarak yorumlandı. İran tarafı, boğazın stratejik önemine dikkat çekerek, ülkesinin güvenliğini korumak için her türlü önlemi alacağını belirtmişti.
Ancak CENTCOM, İran'ın bu iddialarını kesin bir dille yalanladı. CENTCOM sözcüsü, "İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kontrol ettiği iddiası doğru değildir. ABD ve müttefiklerimiz, uluslararası hukuk çerçevesinde seyrüsefer özgürlüğünü korumaya devam edecektir." ifadelerini kullandı. Sözcü, ABD donanmasının bölgedeki varlığının caydırıcılık amacı taşıdığını ve herhangi bir provokasyona izin verilmeyeceğini ekledi.
Hürmüz Boğazı'nın stratejik önemi
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir su yolu. Basra Körfezi'ni Umman Körfezi'ne bağlayan boğaz, Suudi Arabistan, BAE, Kuveyt, Katar ve İran gibi major petrol üreticilerinin ihracat yolları üzerinde bulunuyor. Bu nedenle boğazın kontrolü, küresel enerji güvenliği açısından büyük önem taşıyor. Son dönemde İran ile ABD arasında yaşanan gerginlikler, petrol fiyatlarında dalgalanmalara yol açmıştı.
Uzmanlar, İran'ın bu tür açıklamalarla ABD'ye gözdağı vermeye çalıştığını, ancak gerçek bir çatışma riskinin şu an için düşük olduğunu değerlendiriyor. Bölgede artan askeri hareketlilik, yatırımcılar ve enerji piyasaları tarafından yakından takip ediliyor.
ABD'nin bölgedeki askeri varlığı
ABD, Basra Körfezi ve çevresinde uzun süredir askeri varlık bulunduruyor. Bölgede konuşlu ABD 5. Filosu, deniz güvenliğini sağlamak ve müttefiklerini korumakla görevli. Son haftalarda ABD, bölgeye ek savaş gemileri ve uçak gemisi grupları göndermişti. Bu hamle, İran'a yönelik bir mesaj olarak yorumlanmıştı. CENTCOM'un açıklaması, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını sürdürme kararlılığını gösteriyor.
İran Devrim Muhafızları Ordusu ise sık sık boğazda tatbikatlar düzenliyor ve ABD gemilerine yakın geçişler yapıyor. Bu tür olaylar, iki ülke arasında zaman zaman tansiyonun yükselmesine neden oluyor. Ancak taraflar şu ana kadar doğrudan bir çatışmaya girmekten kaçındı.
Uluslararası tepkiler ve piyasa etkisi
Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim, küresel enerji piyasalarını da etkiliyor. İran'ın tehditleri sonrası petrol fiyatlarında kısa süreli artışlar görüldü. Ancak CENTCOM'un yalanlaması, piyasalarda rahatlama sağladı. Analistler, bölgedeki istikrarsızlığın petrol arz güvenliğini tehdit ettiğini, bunun da fiyatları yukarı yönlü baskılayabileceğini belirtiyor.
Uluslararası toplum, taraflara itidal çağrısında bulunuyor. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği, Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünün korunması gerektiğini vurguladı. Bölge ülkeleri ise artan gerilimden endişeli.
Sonuç ve beklentiler
ABD ve İran arasındaki bu son atışma, iki ülke arasındaki derin güvensizliği bir kez daha gözler önüne serdi. CENTCOM'un açıklaması, İran'ın psikolojik savaş taktiklerine karşı bir yanıt niteliğinde. Ancak bölgede askeri hareketliliğin artması, yanlış anlaşılmalara ve istenmeyen tırmanmalara yol açabilir. Hürmüz Boğazı'ndaki durum, önümüzdeki günlerde de yakından izlenecek gibi görünüyor.
