ABD'de konut inşaatçılarının güvenini ölçen endeks, Ekim ayında 14 yılın en düşük seviyesine indi. Ulusal Konut İnşaatçıları Birliği (NAHB) tarafından açıklanan verilere göre, konut piyasası endeksi bir önceki aya göre 2 puan düşerek 34'e geriledi. Bu, endeksin 2010 yılından bu yana gördüğü en düşük değer olarak kayıtlara geçti. Düşüşte yüzde 7'nin üzerine çıkan mortgage faiz oranları, devam eden işgücü sıkıntısı ve artan tedarik maliyetleri başlıca rol oynadı.
Yüksek Faizler Alıcıları ve İnşaatçıları Zorluyor
NAHB başekonomisti Robert Dietz, yaptığı açıklamada, yüksek mortgage faizlerinin hem potansiyel ev alıcılarını piyasadan uzaklaştırdığını hem de inşaatçıların yeni projelere başlama iştahını azalttığını belirtti. Dietz'e göre, 30 yıllık sabit mortgage faizi son haftalarda yüzde 7,5 seviyelerine kadar yükselerek 2000'li yılların başından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Bu durum, aylık konut kredisi ödemelerini önemli ölçüde artırarak konut alım gücünü düşürüyor.
Endeksin alt kalemlerinden "mevcut satış koşulları" göstergesi 3 puan azalarak 39'a, "gelecek altı ayda satış beklentisi" ise 3 puan düşüşle 43'e geriledi. Alıcı trafiğini ölçen endeks ise 21 seviyesinde sabit kaldı; bu rakam, 2022'nin sonundan bu yana en düşük seviye olarak dikkat çekiyor. Bu veriler, piyasadaki yavaşlamanın sadece faiz kaynaklı olmadığını, aynı zamanda talep tarafında da bir zayıflama olduğunu gösteriyor.
İşgücü ve Tedarik Maliyetleri Baskıyı Artırıyor
İnşaat sektörü, pandemi sonrası dönemde nitelikli işgücü bulmakta zorlanmaya devam ediyor. NAHB anketine katılan inşaatçılar, marangoz, elektrikçi ve tesisatçı gibi mesleklerde ciddi personel sıkıntısı yaşadıklarını bildiriyor. Bu durum, ücret maliyetlerini yukarı çekerek konut fiyatlarını destekliyor. Öte yandan, kereste, çelik ve beton gibi temel inşaat malzemelerinin fiyatlarındaki dalgalanmalar da maliyet belirsizliğini artırıyor. Her ne kadar bazı emtia fiyatları pandemi zirvelerinden gerilemiş olsa da, tedarik zincirlerindeki aksaklıklar ve jeopolitik riskler fiyat istikrarını tehdit ediyor.
Bölgesel bazda bakıldığında, endeksin üç aylık hareketli ortalaması Kuzeydoğu'da 46, Ortabatı'da 35, Güney'de 37 ve Batı'da 32 olarak gerçekleşti. Batı bölgesi, en yüksek konut fiyatlarına sahip olması nedeniyle faiz artışlarından en olumsuz etkilenen bölge oldu. Uzmanlar, özellikle Kaliforniya ve Washington gibi eyaletlerde konut satışlarının sert şekilde yavaşladığını vurguluyor.
Piyasa Beklentileri ve Genel Görünüm
Konut piyasasındaki bu tablo, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz politikalarıyla doğrudan ilişkili. Fed'in enflasyonla mücadele kapsamında politika faizini yüksek tutması, mortgage faizlerinin de yukarıda kalmasına neden oluyor. Ekonomistler, faiz indirimlerinin zamanlamasına dair belirsizliğin devam ettiğini ve bunun konut sektörü üzerindeki baskıyı sürdüreceğini belirtiyor. NAHB Başkanı Carl Harris ise yaptığı değerlendirmede, konut arzının artırılması için yapı ruhsatlandırma süreçlerinin hızlandırılması ve yerel yönetimlerin inşaat maliyetlerini düşürücü adımlar atması gerektiğini ifade etti.
Önümüzdeki dönemde, mortgage faizlerinin seyri konut piyasasının yönünü belirleyecek en önemli faktör olarak öne çıkıyor. Faizlerde kalıcı bir düşüş yaşanmadıkça, hem inşaatçı güveninin hem de konut satışlarının toparlanması zor görünüyor. Bu gelişmeler, ABD ekonomisinin lokomotif sektörlerinden biri olan konut piyasasının, yüksek faiz ortamında soğumaya devam edebileceğine işaret ediyor.
