İran Dışişleri Bakanlığı, ABD ile İran arasında dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasına yönelik dolaylı görüşmelerin Çarşamba günü Katar'ın başkenti Doha'da yeniden başlayacağını açıkladı. Yetkililer, en az 6 milyar dolar değerindeki varlıkların akıbetinin masaya yatırılacağını belirtti. Görüşmelerin, iki ülke arasındaki nükleer müzakerelerin tıkanmasının ardından yeni bir diyalog kanalı olarak değerlendiriliyor.
Görüşmelerin arka planı
ABD, 2018 yılında nükleer anlaşmadan çekildikten sonra İran'a yönelik yaptırımları yeniden uygulamaya koymuş ve birçok İran varlığını dondurmuştu. İran, bu varlıkların serbest bırakılmasını, nükleer müzakerelere dönüş için ön koşul olarak görüyor. Katar, son yıllarda ABD ile İran arasında arabuluculuk rolü üstleniyor. Pandemi döneminde İran'ın dondurulmuş varlıklarının bir kısmı ilaç ve gıda alımı için serbest bırakılmıştı.
Ekonomik boyut
İran ekonomisi, yaptırımlar nedeniyle ciddi daralma yaşarken, 6 milyar dolarlık varlığın serbest kalması ülkeye önemli bir nefes aldırabilir. Uzmanlar, bu fonların öncelikle temel ithalat ve kamu harcamalarında kullanılacağını tahmin ediyor. Ancak ABD tarafı, fonların yalnızca insani amaçlar için kullanılmasını şart koşuyor.
Görüşmelerin sonucu, küresel enerji piyasalarını da etkileyebilir. İran'ın ham petrol ihracatı yaptırımlar nedeniyle sınırlı kalırken, varlık serbestisi İran'ın petrol satışlarını artırma kapasitesini dolaylı olarak etkileyebilir.
Tarafların tutumu
İranlı yetkililer, görüşmelerin olumlu geçtiğini ancak somut sonuç için ABD'nin siyasi irade göstermesi gerektiğini vurguluyor. ABD ise İran'ın nükleer faaliyetlerini sınırlaması karşılığında yaptırımları hafifletebileceğini sinyali veriyor. Dolaylı görüşmeler, iki ülke arasındaki doğrudan temasın henüz mümkün olmadığı bir ortamda devam ediyor.
Bu gelişme, bölgesel dengeler açısından da kritik öneme sahip. İran'ın ekonomik rahatlaması, Yemen, Suriye ve Irak'taki nüfuz mücadelesinde elini güçlendirebilir. Suudi Arabistan ve İsrail ise İran'ın elde edeceği her türlü mali kaynağın bölgesel istikrarsızlığı körükleyebileceği endişesini taşıyor.
Sonuç olarak, Doha görüşmeleri sadece iki ülke arasındaki bir anlaşmazlığın çözümü değil, aynı zamanda küresel diplomasi ve enerji piyasaları için de bir dönüm noktası olabilir. Tarafların atacağı adımlar, önümüzdeki aylarda hem bölgesel hem de küresel düzeyde etkisini hissettirecektir.
