ABD ile İran arasındaki gerilim, nükleer anlaşmazlık nedeniyle savaşın eşiğine gelmişken Washington'dan umut veren bir açıklama geldi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile sürdürülen müzakerelerde anlaşmaya 'çok yakın' olduklarını belirtti. Vance, iki ülke arasında nükleer program konusunda bazı anlaşma noktalarına varıldığını ifade ederek, tansiyonun düşürülmesi adına önemli bir sinyal verdi.
Vance'in açıklamaları
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, yaptığı basın açıklamasında, 'İran ile müzakerelerde önemli ilerleme kaydettik. Anlaşmaya çok yakınız. Taraflar olarak ortak bir zemin bulmaya çalışıyoruz' dedi. Vance, İran'ın nükleer programının barışçıl olduğuna dair güvence vermesi halinde, Washington'un yaptırımları hafifletebileceğini ima etti. Bu açıklamalar, ABD-İran arasında aylardır süren gerginliğin ardından gelen en somut iyimserlik işareti oldu.
Nükleer anlaşmazlık ve savaş riski
ABD ile İran arasındaki nükleer anlaşmazlık, özellikle 2018'de ABD'nin nükleer anlaşmadan çekilmesiyle tırmanmıştı. İran, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırarak yanıt vermiş, ABD ise yaptırımları sıkılaştırmıştı. Son aylarda, İran'ın nükleer tesislerine yönelik sabotaj ve suikast iddiaları, iki ülke arasındaki savaş olasılığını artırmıştı. Özellikle İranlı general Kasım Süleymani'nin öldürülmesiyle yaşanan gerginlik, bölgesel bir çatışmaya dönüşme riskini beraberinde getirmişti.
Başkan Yardımcısı Vance'in 'çok yakın' ifadesi, uluslararası toplumda rahatlama yarattı. Uzmanlar, bu açıklamanın ABD'nin askeri seçeneklerden ziyade diplomasiyi öncelediğini gösterdiğini belirtiyor. Ancak İran cephesinden henüz resmi bir yanıt gelmedi.
Müzakerelerin olası sonuçları
Analistler, olası bir anlaşmanın İran'ın nükleer programının denetlenmesini ve uranyum zenginleştirme düzeyinin sınırlandırılmasını içereceğini öngörüyor. Buna karşılık ABD'nin, İran'a uyguladığı bazı ekonomik yaptırımları kaldırması bekleniyor. Anlaşma sağlanması halinde, Orta Doğu'da istikrarın artması ve petrol fiyatlarının düşmesi olası. Ayrıca bu durum, İsrail ve Suudi Arabistan gibi bölgesel aktörlerin de tepkisine yol açabilir.
Öte yandan, ABD'deki siyasi çevreler, İran'la yapılacak herhangi bir anlaşmanın Kongre'den geçmesi gerektiğini hatırlatıyor. Vance'in açıklaması, Beyaz Saray'ın bu konuda hızlı hareket etmek istediğini gösteriyor.
Bağımsız değerlendirme: İki ülke arasındaki müzakere süreci, savaş riskini azaltsa da İran'ın nükleer programına ilişkin derin güvensizlik devam ediyor. Vance'in 'çok yakın' sözü, tarafların anlaşma iradesini yansıtsa da, bu tür açıklamalar daha önce de yapılmış ve netice alınamamıştı. Dolayısıyla, somut adımlar atılana kadar temkinli olmak gerekiyor.
