İran devlet televizyonu, ABD ile Tahran yönetimi arasında Hürmüz Boğazı'nda ticari gemi geçişlerine ilişkin hazırlanan gayriresmi ilk mutabakat çerçevesinin taslağını yayınladı. Taslağa göre İran, bölgedeki deniz ablukasını kaldırmayı ve uluslararası ticaretin kesintisiz akışını sağlamayı taahhüt ediyor. Anlaşmanın nihai hale gelmesi halinde, körfez ülkeleri ve küresel enerji piyasaları için kritik öneme sahip boğazda gerilimin azalması bekleniyor.
Mutabakatın içeriği
Taslak metinde, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere yönelik denetimleri azaltacağı ve uluslararası deniz hukukuna uygun hareket edeceği belirtiliyor. ABD ise İran'a yönelik bazı yaptırımları gevşetmeyi ve bölgede askeri varlığını azaltmayı kabul ediyor. Uzmanlar, bu adımın iki ülke arasında yıllardır süren gerginlikte bir dönüm noktası olabileceğini ifade ediyor. Ancak resmi bir açıklama henüz yapılmadı.
Bölgesel ve küresel etkiler
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ihracatının yaklaşık beşte birine ev sahipliği yapıyor. Boğazda yaşanacak herhangi bir aksama, küresel enerji fiyatlarını doğrudan etkileyebiliyor. Geçmişte İran, yaptırımlar nedeniyle boğazı kapatma tehdidinde bulunmuş, bu da uluslararası toplumda endişe yaratmıştı. Mutabakatın sağlanması, başta Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri olmak üzere körfez ülkelerini de rahatlatacak. Ayrıca Avrupa'nın enerji güvenliği açısından da önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Öte yandan, İran ve ABD arasındaki bu yumuşama, Yemen'deki Husilerin Kızıldeniz'de ticari gemilere yönelik saldırılarını da etkileyebilir. Zira İran'ın Husilere desteği, bölgedeki deniz güvenliğini tehdit eden bir faktör olarak öne çıkıyor. Mutabakatın genişletilmesi halinde Kızıldeniz'deki gerilim de azalabilir.
İran medyası, anlaşmanın iki ülke arasında doğrudan müzakereler sonucu değil, dolaylı kanallar aracılığıyla hazırlandığını bildirdi. Uzmanlara göre, bu tür gayriresmi mutabakatlar resmi anlaşmalara zemin hazırlayabilir. Ancak ABD'nin yeni yönetiminin İran politikası henüz netleşmediği için sürecin akıbeti belirsizliğini koruyor.
