ABD ve İran arasında Hürmüz Boğazı'nda hafta sonu yaşanan füze ve drone saldırılarının ardından, Katar'ın başkenti Doha'da teknik düzeyde müzakereler başladı. ABD Başkanı Donald Trump, görüşmelerle ilgili yaptığı açıklamada tarafların 'çok iyi görüşmeler yaptığını' belirterek, sürece ilişkin olumlu bir mesaj verdi.
Doha Müzakerelerinin Detayları
El Cezire'nin haberine göre, Katar'ın arabuluculuğunda gerçekleşen müzakerelere ABD adına Orta Doğu Özel Temsilcisi ve İran adına Dışişleri Bakan Yardımcısı başkanlık ediyor. Görüşmelerin ana gündem maddesinin Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer güvenliğinin sağlanması ve bölgede tansiyonun düşürülmesi olduğu belirtiliyor. Kaynaklar, toplantıda 3 milyar dolarlık bir anlaşma paketinin de masada olduğunu ancak henüz bir mutabakata varılmadığını ifade ediyor.
Tarafların Beklentileri
ABD yönetimi, İran'ın bölgedeki vekil güçler aracılığıyla gerçekleştirdiği saldırıların durdurulmasını ve nükleer programla ilgili daha geniş kapsamlı bir anlaşmaya zemin hazırlanmasını talep ediyor. Öte yandan İran, ABD'nin 2015 tarihli nükleer anlaşmadan çekilmesi sonrası uygulanan ekonomik yaptırımların hafifletilmesini ve kendi güvenlik çıkarlarına saygı duyulmasını istiyor. Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani'nin doğrudan katıldığı müzakerelerin iki ülke arasındaki gerilimi azaltması bekleniyor.
Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol tankerlerine yönelik saldırılar, küresel enerji piyasalarında dalgalanmaya neden olmuştu. İran destekli Husiler ve diğer grupların eylemleri, bölgedeki ticari gemilere yönelik tehditleri artırmıştı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), saldırıların ardından bölgeye ek askeri güç sevk etmişti.
Trump yönetiminin İran'a yönelik 'maksimum baskı' politikası, bu müzakerelerle birlikte yeni bir aşamaya girebilir. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Başkan Trump'ın 'anlamlı ilerleme' kaydedilmesi halinde yaptırımlarda esneklik göstermeye hazır olduğu ifade edildi. Ancak İran'ın nükleer programı ve balistik füze çalışmaları konusundaki tutumu, müzakerelerin önündeki en büyük engel olarak duruyor.
Geçmiş dönemlerde Umman ve İsviçre gibi ülkelerde de benzer görüşmeler yapılmış ancak kalıcı bir çözüm sağlanamamıştı. Katar'ın diplomatik deneyimi ve her iki tarafla da ilişkileri, bu süreçte kritik bir rol oynuyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Behram Kasımi, 'Diyalog kanallarının açık kalması önemli ancak herhangi bir anlaşma İran'ın meşru haklarını tanımalıdır' dedi.
Uzmanlar, Doha'daki görüşmelerin geniş kapsamlı bir barış anlaşmasına dönüşmesinin zaman alacağını ancak kısa vadede Hürmüz Boğazı'ndaki gerginliği azaltabileceğini belirtiyor. Bölge ülkeleri ve uluslararası toplum, müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanması durumunda yeni bir çatışma dalgasından endişe ediyor.
