ABD ve uluslararası koalisyon güçlerinin Irak'tan çekilme sürecini 30 Eylül itibarıyla tamamlayacağı ve ülkede yabancı askeri üs kalmayacağı açıklandı. 2003 yılında başlayan ve 23 yıl süren askeri varlık sona ererken, iki ülke arasındaki ilişkilerin istihbarat paylaşımı ve silah programları gibi alanlarda devam edeceği bildirildi.
Çekilme Takvimi ve Kapsamı
Irak hükümeti ile ABD arasında varılan mutabakata göre, koalisyon güçlerine ait tüm askeri birlikler 30 Eylül'e kadar ülkeden ayrılacak. Bu kapsamda, özellikle Bağdat yakınlarındaki Ain el-Esad Hava Üssü ve Erbil'deki askeri tesisler boşaltılacak. Irak Savunma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, çekilmenin planlandığı gibi ilerlediği ve son birliklerin de belirtilen tarihte ülkeyi terk edeceği belirtildi.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) sözcüsü, çekilme sürecinin Irak güvenlik güçleriyle koordineli şekilde yürütüldüğünü ifade etti. Sözcü, 'Irak ordusunun sahada tam kontrolü sağlaması için gerekli eğitim ve danışmanlık desteği verildi. Artık Irak, kendi güvenliğini bağımsız olarak sağlayacak kapasiteye ulaşmıştır' dedi.
Irak Başbakanı, çekilme kararının ülkenin egemenliği açısından tarihi bir adım olduğunu vurgulayarak, '23 yıl sonra ilk kez topraklarımızda yabancı asker bulunmayacak. Bu, Irak halkının iradesinin tezahürüdür' ifadelerini kullandı.
Yeni Dönem: İstihbarat ve Savunma İşbirliği
Askeri varlığın sona ermesine rağmen, ABD ile Irak arasındaki stratejik ilişkilerin farklı boyutlarda devam edeceği açıklandı. İki ülke arasında imzalanan yeni işbirliği anlaşması çerçevesinde, istihbarat paylaşımı, terörle mücadele eğitimi ve savunma sanayi projeleri gibi alanlarda ortak çalışmalar sürdürülecek.
Özellikle Irak'ın F-16 savaş uçakları ve diğer askeri teçhizatının bakım ve modernizasyonu konusunda ABD'li firmalarla anlaşmalar yapıldığı öğrenildi. Ayrıca, DEAŞ ile mücadelede elde edilen istihbaratın paylaşımı için ortak bir mekanizma kuruldu.
Uzmanlar, bu yeni dönemde Irak'ın İran ve Suudi Arabistan arasındaki denge politikasını daha da önem kazanacağını belirtiyor. ABD'nin askeri olarak çekilmesi, İran'ın Irak üzerindeki etkisini artırabileceği yönünde değerlendirmeler de yapılıyor.
Irak ordusunun mevcut durumu hakkında farklı görüşler bulunuyor. Bazı analistler, Irak güvenlik güçlerinin DEAŞ kalıntılarına karşı operasyonel kapasitesinin yeterli olduğunu savunurken, bazıları ise özellikle istihbarat ve hava desteği konusunda dış yardıma ihtiyaç duyulabileceğini ifade ediyor.
Tarihsel Arka Plan ve Bölgesel Etkiler
2003 yılında ABD öncülüğündeki koalisyon güçlerinin Irak'ı işgali, Saddam Hüseyin rejiminin sona ermesiyle sonuçlanmıştı. Ancak işgal sonrası dönemde ülkede istikrarsızlık artmış, mezhepsel çatışmalar ve terör örgütlerinin yükselişi bölgeyi uzun yıllar etkilemişti.
2014 yılında DEAŞ'ın Musul'u ele geçirmesi üzerine ABD yeniden asker konuşlandırmış ve uluslararası koalisyon güçleriyle birlikte terör örgütüne karşı mücadele etmişti. 2017'de DEAŞ'ın askeri yenilgisi ilan edilse de koalisyon güçleri Irak'ta kalmaya devam etmişti.
Çekilme kararı, Irak parlamentosunun 2020 yılında aldığı ve yabancı askerlerin ülkeden çıkarılmasını talep eden kararının bir sonucu olarak görülüyor. O dönemde ABD ile Irak arasında yaşanan gerilim, çekilme takviminin belirlenmesinde etkili oldu.
Bölgesel uzmanlar, ABD'nin çekilmesinin Orta Doğu'daki güç dengesini etkileyeceğini belirtiyor. Türkiye, İran, Suudi Arabistan ve İsrail gibi ülkelerin Irak'a yönelik politikalarında yeni açılımlar gündeme gelebilir. Özellikle Türkiye, Irak'ın kuzeyindeki PKK varlığına karşı operasyonlarını sürdürme konusunda kararlı olduğunu defalarca dile getirmişti.
Irak'ın yeniden inşa süreci ve ekonomik kalkınması için uluslararası yatırımlara ihtiyaç duyduğu bir dönemde, askeri çekilmenin siyasi istikrarı nasıl etkileyeceği merak konusu. Bağdat yönetimi, tüm komşularıyla iyi ilişkiler geliştirmeyi hedeflediğini açıklamış durumda.
ABD'nin 23 yıl sonra Irak'tan asker çekmesi, ülkenin egemenlik hakları açısından sembolik bir zafer olarak nitelendiriliyor. Ancak Irak'ın güvenlik, ekonomik ve siyasi alanlarda karşılaştığı zorluklar, önümüzdeki dönemde yakından takip edilecek. Bölgesel dengelerin yeniden şekilleneceği bu süreçte, Irak'ın bağımsız politikalar izleme kapasitesi test edilecek.
