ABD’nin Yunanistan’ın kuzeyindeki Dedeağaç şehrinde (Alexandroupoli) askeri varlığını kalıcı hale getirmeyi değerlendirdiği iddia ediliyor. Yunan basınında yer alan haberlere göre, Washington yönetimi, Rusya-Ukrayna savaşı benzeri krizlerde Doğu Avrupa’ya hızlı askeri sevkiyat yapabilmek için Dedeağaç’ta yeni bir lojistik merkez oluşturmayı planlıyor. Bu kapsamda mevcut geçici üs yapılanmasının kalıcı bir askeri üsse dönüştürülmesi gündemde.
Yunanistan’ın Kathimerini ve Proto Thema gibi önde gelen gazeteleri, ABD’nin Dedeağaç limanı ve havaalanını kullanarak Balkanlar ve Karadeniz bölgesine yönelik operasyonel kapasitesini artırmak istediğini yazdı. Şu anda ABD askerleri Dedeağaç’ta dönüşümlü olarak bulunuyor, ancak yeni planla bu varlığın sürekli hale gelmesi bekleniyor. Yunanistan ile ABD arasında 2021’de imzalanan Savunma İşbirliği Anlaşması (MDCA) kapsamında Dedeağaç, Volos, Souda Körfezi ve Yanya gibi dört üs ABD’nin kullanımına açılmıştı.
Stratejik konum ve lojistik önemi
Dedeağaç, Yunanistan’ın kuzeydoğusunda, Türkiye sınırına yaklaşık 30 kilometre uzaklıkta ve Bulgaristan sınırına komşu bir liman kenti. Şehir, Balkanlar’a ve Karadeniz’e açılan kapı konumunda. Ukrayna savaşının başlamasıyla birlikte ABD ve NATO, Doğu Avrupa’daki müttefiklere askeri teçhizat sevkiyatında Dedeağaç limanını yoğun şekilde kullanmaya başladı. Liman, Türk boğazlarına alternatif bir rota sunarken, aynı zamanda havaalanı da büyük nakliye uçaklarını kabul edebilecek kapasiteye sahip. Uzmanlar, buradan yapılacak sevkiyatların Romanya, Bulgaristan, Polonya ve Ukrayna’ya kara yoluyla ulaştırılabildiğine dikkat çekiyor.
ABD Savunma Bakanlığı yetkilileri, Yunan basınındaki iddialara henüz resmi bir yanıt vermedi. Ancak Pentagon’un Doğu Avrupa’daki lojistik ağını güçlendirme arayışında olduğu biliniyor. Son iki yılda Dedeağaç üzerinden yapılan sevkiyatların hacmi, limanın kapasitesinin artırılması gerektiğini ortaya koydu. Yunanistan hükümeti, bu konuda ABD ile işbirliğine sıcak bakarken, ülke içinde bazı kesimler üs varlığının kalıcı hale gelmesine endişeyle yaklaşıyor.
Bölgesel yansımalar ve tepkiler
Dedeağaç’ta kalıcı bir ABD üssü, Türkiye başta olmak üzere bölge ülkelerinde farklı yankı uyandıracak gibi görünüyor. Türkiye, Yunanistan’daki ABD varlığını yakından takip ederken, sınıra bu kadar yakın bir üssün kalıcı hale gelmesini güvenlik açısından hassas bir konu olarak değerlendiriyor. Öte yandan Bulgaristan ve Romanya, NATO’nun doğu kanadının güçlendirilmesi kapsamında bu gelişmeyi olumlu karşılayabilir. Rusya ise Ukrayna savaşı nedeniyle Karadeniz’deki NATO varlığının artmasına karşı çıkıyor. Kremlin, Dedeağaç’taki olası kalıcı üssü, kendisine yönelik bir tehdit olarak görebilir.
Yunanistan’da muhalefet partileri, ülkenin ABD ile savunma işbirliğinin sınırlarını sorgularken, hükümet bu adımın Yunanistan’ın bölgesel önemini artırdığını savunuyor. Atina, Dedeağaç’ın bir üs olarak değil, lojistik merkez olarak kullanılacağını vurguluyor. Ancak haberlerde ABD’nin altyapıyı genişletmek ve personel sayısını artırmak için yatırım yapmayı planladığı belirtiliyor.
Bu gelişme, ABD’nin Avrupa’daki askeri stratejisi açısından önemli bir adım olarak değerlendirilebilir. Ukrayna savaşı, NATO’nun doğu kanadında hızlı konuşlanma ve lojistik ihtiyacını belirginleştirdi. Dedeağaç’taki kalıcı üs, bu ihtiyaca yanıt vermenin yanı sıra, ABD’nin Türkiye ile yaşanan zaman zaman gergin ilişkilerde alternatif bir güç projeksiyon noktası olarak da işlev görebilir. Ege ve Doğu Akdeniz’deki dengeleri de etkileyebilecek bu hamle, önümüzdeki dönemde bölgesel güvenlik dinamiklerini yeniden şekillendirebilir. Yunanistan’ın iç siyasetinde ise ABD üslerinin egemenlik tartışmalarını alevlendirmesi bekleniyor.
