ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Beyaz Saray'da düzenlediği basın brifinginde İsrailli bazı siyasetçilerin İran'a yönelik açıklamalarına sert tepki gösterdi. Vance, "Her sorunu 'öldürerek' çözemezsiniz" ifadesini kullanarak, İsrail'in daha diplomatik bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini vurguladı. Brifingde, ABD ile İran arasında varılan nükleer anlaşmanın ardından İsrailli yetkililerin artan söylemlerine dikkat çeken Vance, iki ülke arasındaki ittifakın önemine rağmen bu tür açıklamaların ilişkileri zedeleyebileceği uyarısında bulundu.
Vance'in açıklamaları ve İsrailli bakanların tepkisi
Vance, basın mensuplarına yaptığı konuşmada, özellikle İsrail'in aşırı sağcı bakanlarından gelen açıklamaları hedef aldı. "Bir ülkenin tüm sorunları askeri yöntemlerle çözmeye çalışması uluslararası hukuka ve barışa aykırıdır. ABD olarak İsrail'in güvenliğine bağlıyız, ancak bu, her soruna askeri bir çözüm bulmak anlamına gelmiyor" dedi. Vance'in bu sözleri, İsrail'de bazı çevrelerde rahatsızlık yaratırken, ABD yönetiminin İran ile varılan anlaşmayı koruma konusundaki kararlılığını bir kez daha ortaya koydu. İsrailli bir yetkili, isminin açıklanmaması koşuluyla yaptığı açıklamada, "ABD'nin bize söyleyecek bir şeyi yok; kendi güvenliğimizi kendimiz sağlarız" şeklinde tepki gösterdi.
İran ile ABD arasındaki anlaşmanın detayları
ABD ve İran arasında varılan anlaşma, Tahran'ın nükleer programının sınırlandırılması karşılığında yaptırımların kademeli olarak kaldırılmasını öngörüyor. Anlaşma, uluslararası toplum tarafından genel olarak olumlu karşılanırken, İsrail ve bazı Körfez ülkeleri endişelerini dile getirmişti. Vance, brifingde anlaşmanın bölgesel istikrara katkı sağlayacağını ve İran'ın nükleer silah edinmesini engelleyeceğini savundu. "Bu anlaşma, diplomasinin gücünü göstermektedir. İsrailli dostlarımızın da aynı yolu izlemesi gerektiğini düşünüyorum" ifadelerini kullandı.
İsrail'in askeri söylemlerinin arka planı
İsrail'de son dönemde, özellikle Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ve Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir gibi aşırı sağcı isimler, İran'a karşı daha sert bir tutum takınılmasını savunuyor. İki bakan da daha önce yaptıkları açıklamalarda İran'ın nükleer tesislerine saldırı düzenlenmesi çağrısında bulunmuştu. Vance'in bu açıklamaları, İsrail'in mevcut koalisyon hükümetindeki bu tür söylemlere karşı ABD'nin pozisyonunu net bir şekilde ortaya koyması açısından önem taşıyor. Diplomatik kaynaklar, ABD'nin İsrail'e askeri yardımının devam edeceğini, ancak bu yardımın koşullu olmadığını belirtiyor.
Beyaz Saray'daki brifingde Vance ayrıca, ABD'nin bölgedeki diğer müttefikleriyle de istişare halinde olduğunu ve İran'ın anlaşmaya uymaması durumunda gerekli adımların atılacağını söyledi. "Bizim hedefimiz, diplomasi ile çözülemeyecek hiçbir sorun olmadığını göstermektir" diyerek sözlerini tamamladı.
Uzman yorumu: Diplomasi mi askeri güç mü?
Ortadoğu uzmanları, ABD ile İsrail arasındaki bu görüş ayrılığının iki ülke ilişkilerinde yeni bir döneme işaret edebileceğini belirtiyor. Bazı analistler, Vance'in sözlerinin İsrail'i daha pragmatik bir politikaya yönlendirme amacı taşıdığını savunurken, diğerleri Washington'un Tahran ile anlaşmayı kurtarmak için Tel Aviv'i frenlemeye çalıştığını ileri sürüyor. Önümüzdeki günlerde iki ülke arasındaki gerilimin daha da tırmanması ya da tam tersine bir yumuşama yaşanması bekleniyor. Ancak net olan bir şey var: Vance'in çıkışı, İsrail'in askeri söylemlerine karşı ABD'nin sınırlarını çizdi.
