Wall Street Journal (WSJ), İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Beyaz Saray ziyaretinin, ABD Başkanı Donald Trump ile aralarındaki tırmanan gerilimi ve derinleşen stratejik çatlağı gözler önüne serdiğini yazdı. Habere göre; İran ile aylardır süren savaş, Gazze ve Lübnan’daki tıkanıklıklar ile kilitlenen ateşkes müzakereleri, iki lider arasındaki anlaşmazlıkları su yüzüne çıkardı. Uzun süredir kamuoyu önünde dostane bir görüntü çizen iki liderin, kapalı kapılar ardında sert tartışmalar yaşadığı belirtiliyor.
Ziyaretin Perde Arkası
Netanyahu’nun bu hafta gerçekleşen Washington temasları, İsrail’in İran’a yönelik olası askeri operasyonları ve bölgesel politikaları açısından kritik bir döneme denk geldi. WSJ’ye konuşan üst düzey ABD'li yetkililere göre, Başkan Trump, Netanyahu’nun özellikle Gazze’deki savaşın yönetimi ve İran’a karşı izlenen sertlik yanlısı tutum konusunda ABD’nin çıkarlarını hiçe saydığını düşünüyor. Beyaz Saray’daki görüşmede Trump’ın, İsrail Başbakanı’na “Artık bizim önceliklerimizi de dikkate almalısınız” dediği öne sürülüyor.
Görüşmenin ana gündem maddelerinden biri, İran’ın nükleer programı ve bölgedeki vekil güçleriydi. İsrail yönetimi, İran’a karşı daha kapsamlı bir askeri harekât seçeneğini masada tutarken, ABD yönetimi ise diplomasiye öncelik verilmesi gerektiğini savunuyor. Bu görüş ayrılığı, özellikle son aylarda İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırmasıyla daha da belirgin hale geldi. Netanyahu, Washington’dan İran’a yönelik daha sert yaptırımlar ve askeri tehdit konusunda açık destek bekliyor ancak Trump yönetimi, bölgede yeni bir çatışmanın risklerine dikkat çekiyor.
Gazze ve Lübnan’da Anlaşmazlık
Görüşmede ele alınan bir diğer hassas konu, Gazze Şeridi’ndeki ateşkes müzakerelerinin tıkanmasıydı. Aylardır süren çatışmalar ve insani kriz, ABD kamuoyunda da artan bir rahatsızlık yaratıyor. Biden döneminde başlatılan ateşkes girişimlerinin Trump yönetimi tarafından da sürdürüldüğü ancak Netanyahu’nun savaşı sonlandırmaya yanaşmadığı ifade ediliyor. WSJ’nin haberine göre, Trump, Netanyahu’ya Gazze’de kalıcı bir ateşkes için “somut adımlar atması” çağrısında bulundu ancak İsrail Başbakanı, Hamas’ın tamamen etkisiz hale getirilmeden geri çekilmenin mümkün olmadığını savundu.
Lübnan cephesinde de benzer bir tablo var. Hizbullah ile yürütülen çatışmalar ve sınır ötesi gerilim, bölgesel bir savaş riskini artırıyor. ABD, Lübnan’da diplomatik bir çözüm için devreye girmeye çalışırken, İsrail’in askeri baskıyı sürdürme niyeti iki ülke arasındaki ipleri daha da gerginleştiriyor. Netanyahu’nun bu konudaki tutumu, Washington’da “İsrail’in kendi güvenliği konusunda taviz vermeyeceği” şeklinde yorumlanıyor.
Stratejik Ortaklıkta Yeni Dönem mi?
Analistler, Trump ve Netanyahu arasındaki bu gerilimin, iki ülke arasındaki “özel ilişkinin” doğal bir sonucu olduğunu belirtiyor. İki lider de güçlü kişilikleri ve milliyetçi politikalarıyla tanınıyor; bu da zaman zaman sert çekişmelere yol açabiliyor. Ancak bu kez farklı olan, bölgesel dinamiklerin çok daha karmaşık ve tehlikeli bir aşamaya gelmiş olması. İran’ın nükleer eşiğe yaklaşması, Gazze’deki insani felaket ve Lübnan’da tırmanan çatışmalar, iki lideri masada karşı karşıya getirdi.
Washington’daki bazı yetkililer, bu görüşmenin ardından ABD-İsrail ilişkilerinde normalleşme dönemine girilebileceğini umuyor. Ancak Netanyahu’nun iç politikadaki hassas dengesi ve koalisyon ortaklarının baskıları, onu daha esnek davranmaktan alıkoyuyor. Öte yandan Trump’ın yeniden seçilme hesapları, Orta Doğu’da kalıcı bir barışı sağlamayı öncelikli bir dış politika başarısı olarak sunmasını gerektiriyor.
Bağımsız Değerlendirme
Bu ziyaret, ABD ile İsrail arasındaki ilişkilerin her zaman “mükemmel uyum” içinde olmadığını bir kez daha ortaya koydu. Özellikle İran konusundaki stratejik ayrışma, iki ülkenin çıkarlarının örtüşmediği anlar olabileceğini gösteriyor. Netanyahu ve Trump’ın otoriter eğilimleri küresel çapta tartışılırken, bölgesel istikrar için bu iki liderin ortak bir zemin bulması elzem. Ancak mevcut tablo, kişisel ilişkilerin ötesinde, derin jeopolitik hesapların çatıştığı bir dönemin habercisi olabilir. Uluslararası toplum, Orta Doğu’da yaşanacak gelişmeleri yakından izlerken, bu görüşmenin sonuçları önümüzdeki aylarda netlik kazanacak.
