ABD yönetimi, NATO operasyonları kapsamında Avrupa'ya tahsis ettiği askeri gücü önemli ölçüde azaltmaya hazırlanıyor. The New York Times'ın üst düzey Pentagon yetkililerine dayandırdığı habere göre, kıtada konuşlandırılan savaş uçakları ve savaş gemilerinin sayısında büyük kesintilere gidilecek. Plan, Avrupa savunmasının yükünü daha fazla NATO müttefikine yüklemeyi ve ABD'nin Hint-Pasifik bölgesine odaklanmasını amaçlıyor.
Kesintinin Kapsamı
Plana göre, ABD Avrupa'daki hava gücünü yaklaşık %30 oranında azaltacak. Halihazırda Birleşik Krallık, Almanya, İtalya ve Türkiye gibi ülkelerde konuşlu bulunan F-15, F-16 ve F-35 savaş uçaklarının bir kısmı geri çekilecek. Deniz gücünde ise Akdeniz'de devriye gezen uçak gemisi sayısının birden sıfıra düşürülmesi ve destroyer sayısının yarıya indirilmesi değerlendiriliyor. Kesintilerin 2024 yılı sonuna kadar kademeli olarak uygulanması bekleniyor.
Gerekçe: Stratejik Öncelik Değişimi
Pentagon kaynakları, bu hamlenin ABD'nin küresel askeri stratejisindeki öncelik değişiminin bir parçası olduğunu belirtiyor. Çin'in artan tehdidi karşısında Hint-Pasifik bölgesine daha fazla kaynak aktarmak isteyen Washington, Avrupa'daki varlığını azaltarak bu bölgeyi güçlendirmeyi hedefliyor. Aynı zamanda ABD, NATO müttefiklerinin savunma harcamalarını artırmalarını ve kendi güvenliklerinde daha fazla sorumluluk üstlenmelerini istiyor.
Savunma Bakanı Lloyd Austin, geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada, "NATO'nun Avrupa savunmasında daha dengeli bir paylaşım modeli oluşturması gerekiyor. ABD'nin bu kıtadaki varlığı sürecek ancak müttefiklerimizin de üzerlerine düşeni yapmaları şart" ifadelerini kullanmıştı.
Avrupa'dan Tepkiler
Plan, birçok Avrupa ülkesinde endişeyle karşılandı. Özellikle Doğu Avrupa ülkeleri, Rusya tehdidi karşısında ABD askeri varlığının azaltılmasının güvenliklerini zafiyete uğratacağını savunuyor. Polonya Savunma Bakanı Mariusz Błaszczak, "ABD askerlerinin varlığı caydırıcılık için hayati önem taşıyor. Bu adım yanlış sinyal verebilir" dedi.
Almanya ise planı daha ihtiyatlı karşıladı. Berlin yönetimi, Avrupa savunmasında daha fazla sorumluluk almaya hazır olduklarını ancak ABD'nin ani bir çekilmesinin ittifakın güvenliğini zedeleyeceğini belirtti. Fransa, uzun süredir Avrupa'nın kendi savunma kapasitesini geliştirmesi gerektiğini savunuyor ve bu planı Avrupa stratejik özerkliği için bir fırsat olarak görüyor.
NATO'nun Geleceği
Uzmanlar, bu kararın NATO'nun geleceğine yönelik önemli soruları gündeme getirdiğini belirtiyor. ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığı, Soğuk Savaş'tan bu yana ittifakın bel kemiğini oluşturuyordu. Olası bir çekilme, ittifak içindeki güç dengesini değiştirebilir ve Avrupa ülkelerini kendi savunma harcamalarını önemli ölçüde artırmaya zorlayabilir.
NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede, "İttifak olarak uyum içinde hareket ediyoruz. ABD'nin Avrupa güvenliğine bağlılığı sürüyor ancak yeni gerçekliklere uyum sağlamak zorundayız" dedi. Planın resmi olarak NATO Konseyi'nde ele alınması bekleniyor.
Bağımsız Değerlendirme
ABD'nin bu hamlesi, aslında küresel güç dengesinde yaşanan dönüşümün bir yansıması. Washington, artan Çin tehdidi ve kaynak kısıtlamaları arasında denge kurmaya çalışırken, Avrupa'nın ise kendi güvenliği için daha fazla inisiyatif alması kaçınılmaz görünüyor. Ancak bu süreçte Rusya'nın olası bir fırsatçılığı ve NATO'nun iç uyumu, en kritik belirleyiciler olacak. Türkiye gibi müttefiklerin bu yeniden dengelenmeden nasıl etkileneceği ise ayrı bir tartışma konusu.
