ABD'de 3 Kasım'da gerçekleştirilecek ara seçimler, Türkiye'nin F-35 savaş uçaklarını yeniden alma çabaları ve milli muharip uçak KAAN'ın motor tedariki açısından kritik bir dönemeç oluşturuyor. Kongre'deki dengelerin değişmesi, Ankara'nın Washington ile yürüttüğü savunma dosyalarındaki ilerlemeyi doğrudan etkileyecek. Özellikle Temsilciler Meclisi ve Senato'da Türkiye'ye yönelik tutum, F-35 programına katılım ve KAAN için Amerikan motorlarının ihracat lisansı gibi başlıklarda belirleyici olacak.
Kongre'deki Güç Dengeleri ve F-35 Dosyası
Türkiye, 2019'da Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi almasının ardından F-35 programından çıkarılmıştı. Ancak son dönemde ikili ilişkilerde yaşanan yumuşama, Ankara'nın yeniden programa dahil olma ümidini artırdı. ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, Türkiye'nin İsveç'in NATO üyeliğine onay vermesinin ardından F-35 satışına yeşil ışık yaktı. Fakat Kongre'deki bazı isimler, Türkiye'nin Rusya ile ilişkileri ve Doğu Akdeniz'deki tutumu nedeniyle satışa mesafeli duruyor. Ara seçimler sonrası Kongre'de Türkiye karşıtı kanadın güç kazanması, satış sürecini yavaşlatabilir veya yeni şartların gündeme gelmesine yol açabilir.
Uzmanlar, ara seçimlerin yalnızca F-35'i değil, aynı zamanda KAAN'ın motor tedarik sürecini de etkileyeceğini belirtiyor. KAAN'ın ilk prototipleri, halihazırda ABD merkezli General Electric'in F110 motorlarını kullanıyor. Türkiye, yerli motor geliştirme çalışmalarını sürdürse de kısa vadede bu motorlara olan bağımlılık devam ediyor. ABD Kongresi'nin ihracat lisanslarına ilişkin tutumu, KAAN'ın seri üretim takvimini doğrudan etkileyebilir.
KAAN Motorunda ABD'ye Bağımlılık
Milli Muharip Uçak KAAN, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından geliştiriliyor. Uçağın ilk uçuşunu 2024 yılında başarıyla gerçekleştirmesi, projede önemli bir eşik olarak görülmüştü. Ancak motor konusundaki belirsizlik, projenin geleceği açısından risk oluşturuyor. Türkiye, yerli ve milli motor geliştirme projesi kapsamında çalışmalarını sürdürüyor; fakat bu sürecin en az on yıl alacağı değerlendiriliyor. Bu nedenle ABD'den tedarik edilecek F110 motorları, KAAN'ın ilk seri üretim versiyonları için kritik önemde. ABD yönetimi, Türkiye'ye motor ihracatı konusunda henüz net bir taahhüt vermiş değil. Kongre'nin bu konudaki tavrı, ara seçimler sonrası oluşacak tabloya bağlı.
Ara Seçimlerin Olası Etkileri
Ara seçimlerde Temsilciler Meclisi'nin tamamı ve Senato'nun üçte biri yenilenecek. Anketler, Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu ele geçirebileceğini gösteriyor. Cumhuriyetçilerin kontrolündeki bir Kongre'nin Türkiye'ye yönelik tutumu konusunda farklı senaryolar masada. Bazı Cumhuriyetçi isimler, Türkiye'nin F-35 programına dönüşüne destek verirken, diğerleri insan hakları ve Rusya ile ilişkiler gibi konularda daha sert bir çizgi izlenmesini savunuyor. Demokratların çoğunluğu koruması halinde ise Biden yönetiminin savunma satışları konusundaki esnek tutumunun devam etmesi bekleniyor. Her iki senaryoda da Kongre'nin onay süreçleri belirleyici olacak.
Türkiye'nin F-35 programına yeniden dahil olması, yalnızca uçak tedariki değil, aynı zamanda ortak üretim ve teknoloji paylaşımı açısından da önemli. Türk savunma sanayii, F-35 projesinde önemli bir paya sahipti ve bu payın yeniden tesisi, sektör için milyarlarca dolarlık iş hacmi anlamına geliyor. Ayrıca KAAN projesinde elde edilen deneyim, F-35 ile entegrasyon ve gelecekteki ortak projeler için de bir referans oluşturacak. ABD'li yetkililer, Türkiye'nin programdan çıkarılmasının ardından oluşan boşluğun doldurulmasının zaman aldığını ve yeniden katılımın teknik açıdan da karmaşık olduğunu belirtiyor.
Savunma Sanayiinde Stratejik Denge
Türkiye, savunma sanayiinde yerlileşme oranını artırmaya devam ediyor. Son yıllarda İHA'lar, helikopterler ve deniz platformlarında önemli ilerlemeler kaydedildi. Ancak savaş uçağı motoru gibi kritik teknolojilerde dışa bağımlılık sürüyor. Bu nedenle ABD ile ilişkilerde yaşanacak herhangi bir olumsuzluk, KAAN'ın takvimini riske atabilir. Öte yandan Türkiye, alternatif tedarikçiler arayışında. İngiltere ve Fransa ile motor işbirliği olasılıkları zaman zaman gündeme geliyor; fakat bu seçeneklerin de kendi zorlukları bulunuyor. ABD ara seçimleri, bu denklemde belirleyici bir faktör olarak öne çıkıyor.
Sonuç olarak, 3 Kasım'da yapılacak ara seçimler, Türkiye'nin savunma sanayii ve hava gücü açısından kritik bir eşikte. Kongre'deki kompozisyon, F-35 satışının onaylanması ve KAAN motorlarının ihracat lisansı gibi konularda belirleyici olacak. Ankara, Washington ile diyaloğunu sürdürürken, ara seçim sonuçlarını yakından takip ediyor. Seçim sonrası oluşacak tablo, Türk-Amerikan savunma ilişkilerinin yönünü çizecek.
