Avrupa Birliği'nin (AB) 1 Temmuz 2024'te yürürlüğe koyacağı yeni çelik ithalat kotası uygulaması, Türk çelik sektöründe alarm zillerini çaldırdı. Bloomberg HT'ye konuşan Çelik İhracatçıları Birliği (ÇİB) Başkanı Uğur Dalbeler, söz konusu düzenlemenin Türkiye'nin çelik ihracatında 2,5 ila 3 milyar dolar arasında kayba neden olabileceğini açıkladı. Dalbeler, "AB'nin getireceği yeni kotalar, Türk çelik üreticilerinin en büyük pazarı olan Avrupa'ya erişimini ciddi şekilde kısıtlayacak. Bu durum sektörde daralmaya ve istihdam kaybına yol açabilir" dedi.
Yeni kota sistemi nasıl işleyecek?
AB, mevcut koruma önlemlerini güncelleyerek çelik ithalatına daha sıkı kotalar getirmeyi planlıyor. Yeni düzenleme, AB'nin kendi çelik üreticilerini korumak amacıyla üçüncü ülkelerden yapılan ithalata miktar sınırlaması getiriyor. Türkiye, AB'ye en fazla çelik ihraç eden ülkeler arasında yer alıyor. 2023 yılında Türkiye'nin AB'ye çelik ihracatı yaklaşık 4 milyar dolar seviyesindeydi. Yeni kotalarla birlikte bu rakamın 1-1,5 milyar dolara gerilemesi bekleniyor. Dalbeler, "Kota uygulaması sadece miktar kısıtlaması değil, aynı zamanda ürün bazında da ayrımlar içeriyor. Özellikle düz ürünler ve inşaat çeliğinde daha sıkı kotalar öngörülüyor" diye konuştu.
Sektör temsilcilerinden hükümete çağrı
Türk çelik sektörü temsilcileri, hükümetten bu konuda girişim başlatmasını talep ediyor. Dalbeler, "AB ile yapılacak müzakerelerde Türkiye'nin lehine bir düzenleme sağlanması için Dışişleri Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığı nezdinde girişimlerde bulunduk. Ayrıca DTÖ nezdinde de hukuki yollara başvurma seçeneklerini değerlendiriyoruz" ifadelerini kullandı. Türkiye'nin çelik ihracatında AB'nin payı yüzde 40 civarında. Bu nedenle AB pazarındaki daralmanın alternatif pazarlarla telafi edilmesi zor görünüyor. Özellikle Rusya-Ukrayna savaşı sonrası enerji maliyetleri ve navlun fiyatlarındaki artış, Türk çeliğinin rekabet gücünü zaten olumsuz etkilemişti.
Alternatif pazarlar ve sektörün geleceği
AB'deki daralmaya karşılık, Türk çelik üreticileri Orta Doğu, Afrika ve Amerika pazarlarına yöneliyor. Ancak bu bölgelerdeki lojistik maliyetleri ve ticari engeller, AB pazarının sağladığı avantajı henüz karşılayamıyor. Sektör yetkilileri, yeni kota uygulamasının kısa vadede Türk çelik sektöründe kapasite kullanım oranlarını düşüreceğini, uzun vadede ise yeni yatırım kararlarını erteleyebileceğini belirtiyor. ÇİB verilerine göre, Türkiye'nin toplam çelik ihracatı 2023 yılında bir önceki yıla göre yüzde 15 azalarak 6,5 milyar dolar olarak gerçekleşmişti. AB kotasının devreye girmesiyle bu düşüşün daha da hızlanması bekleniyor.
Uzmanlar, AB'nin korumacı politikalarının küresel ticaret savaşlarını derinleştirdiğine dikkat çekiyor. Türkiye'nin bu duruma karşı kendi çelik sektörünü rekabetçi kılacak yapısal reformları hayata geçirmesi gerektiği vurgulanıyor. Aksi takdirde, katma değeri yüksek ürünlere yönelme ve yeşil dönüşüm gibi alanlarda atılacak adımlar gecikebilir.
