Cumhurbaşkanlığı himayesinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde, TÜBİTAK Kutup Araştırmaları Enstitüsü (KARE) yürütücülüğünde gerçekleştirilen 6. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi, 22 Haziran 2024 itibarıyla resmen başladı. Sefer kapsamında, 11 kişilik bilim ekibi Norveç'in Svalbard takımadalarındaki Ny-Ålesund araştırma istasyonunda 20 gün sürecek çalışmalara başladı. Araştırmalar, küresel ısınmanın en hızlı yaşandığı bölgelerden biri olan Arktik'te iklim değişikliği, deniz buzu erimesi, biyoçeşitlilik ve çevre kirliliği gibi kritik konulara odaklanacak.
Seferin Hedefleri ve Araştırma Alanları
Seferin ana hedefleri arasında atmosferik parametrelerin izlenmesi, deniz buzu kalınlığı ve yayılımının ölçülmesi, okyanus asitlenmesinin değerlendirilmesi ve mikroplastik kirliliğinin boyutlarının belirlenmesi yer alıyor. Ekip, ayrıca bölgedeki deniz kuşları ve memelilerin popülasyon dinamiklerini inceleyerek, besin ağı üzerindeki etkileri analiz edecek. TÜBİTAK KARE Müdürü Prof. Dr. Burcu Özsoy, sefer öncesi yaptığı açıklamada, “Arktik, küresel iklim sisteminin kalbi konumunda. Burada elde edeceğimiz veriler, sadece Türkiye'nin değil, dünyanın iklim modellerine katkı sağlayacak” dedi.
Katılımcı Kurumlar ve Ekipman
Seferde görev alan araştırmacılar, İstanbul Teknik Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi gibi önde gelen kurumlardan seçildi. Bilim insanları, yanlarında gelişmiş otomatik hava gözlem istasyonları, su altı drone'ları ve yüksek hassasiyetli spektrometreler gibi son teknoloji ekipmanları götürdü. Ayrıca, Türk mühendisler tarafından geliştirilen yerli bir adiometre (radyasyon ölçer) ilk kez sahada test edilecek.
Arktik'in Ekonomik ve Stratejik Önemi
Arktik bölge, küresel ısınmayla birlikte artan deniz ticareti rotaları ve enerji kaynakları potansiyeli nedeniyle stratejik önem kazanıyor. Türkiye'nin bu bölgedeki bilimsel varlığı, aynı zamanda ekonomik çıkarlarıyla da örtüşüyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, seferin başlangıcında yaptığı değerlendirmede, “Arktik'teki araştırmalarımız, Türkiye'nin kutup politikalarının bilimsel temelini oluşturuyor. Bu çalışmalar, ileride olası ticaret yolları ve kaynak kullanımı konusunda ülkemize avantaj sağlayacak” ifadelerini kullandı. Türkiye, 2021'den bu yana Arktik Konseyi'ne gözlemci üye statüsünde bulunuyor ve bölgedeki bilimsel faaliyetlerini her yıl artırarak sürdürüyor.
Seferin tamamlanmasının ardından, elde edilen veriler ulusal ve uluslararası dergilerde yayımlanmak üzere analiz edilecek. Ayrıca, bu yılki veriler, TÜBİTAK'ın 2025 yılına kadar oluşturmayı planladığı Arktik Veri Tabanı'na entegre edilecek. Bilim dünyası, bu çalışmaların özellikle iklim değişikliğinin bölgesel etkilerine ışık tutmasını bekliyor.
Türkiye'nin kutup araştırmalarına yatırımı, son dönemde artan bir ivme kazandı. 2023'te 5. Ulusal Antarktika Bilim Seferi'ni düzenleyen Türk bilim insanları, kısa süre sonra Antarktika'da geçici bir araştırma istasyonu kurmayı planlıyor. Bu gelişmeler, Türkiye'nin küresel bilim diplomasisindeki etkinliğini artırırken, ulusal teknoloji ve inovasyon ekosistemine de katkı sağlıyor.
