Türkiye'nin yerli genel maksat helikopteri projesi GÖKBEY'de yeni üretim ve teslimat dönemi başlıyor. Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ile Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) arasında 57 adet T625 GÖKBEY helikopteri için üretim sözleşmesi imzalandı. Sözleşmenin en dikkat çekici unsuru, helikopterlerin yerli TEI-TS1400 motoruyla teslim edilecek olması. Bu gelişme, Türkiye'nin savunma sanayiinde motor bağımsızlığı yolunda kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Yerli Motor TEI-TS1400 ile İlk Teslimatlar
TUSAŞ tarafından geliştirilen T625 GÖKBEY, başlangıçta yabancı motorlarla uçurulmuştu. Ancak TEI (TUSAŞ Motor Sanayii A.Ş.) tarafından geliştirilen TEI-TS1400 turboshaft motoru, yerli helikopterin kalbini oluşturacak. TEI-TS1400, 1400 shp sınıfında bir motor olup, GÖKBEY'in ihtiyaç duyduğu gücü karşılamak üzere tasarlandı. Motorun sertifikasyon süreci devam ederken, ilk teslimatların bu motorla yapılması planlanıyor. Bu sayede Türkiye, helikopter motorunda dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.
SSB ile TUSAŞ arasında imzalanan sözleşme, 57 helikopterin seri üretimini kapsıyor. Teslimatların kademeli olarak gerçekleştirilmesi ve öncelikli olarak güvenlik güçlerine teslim edilmesi bekleniyor. GÖKBEY, genel maksat helikopteri olarak arama-kurtarma, nakliye, ambulans ve eğitim görevlerinde kullanılacak. Yerli motorun entegrasyonuyla birlikte helikopterin performansının artması ve ihracat potansiyelinin güçlenmesi öngörülüyor.
Savunma Sanayiinde Yerlileşme Hamlesi
GÖKBEY projesi, Türkiye'nin 2023 hedefleri doğrultusunda savunma sanayiinde yerlilik oranını artırma çabalarının bir parçası. Daha önce T129 ATAK helikopterinde de yerli motor çalışmaları gündeme gelmişti. TEI-TS1400'ün başarıyla sertifikalandırılması, benzer projeler için de öncü olacak. Uzmanlar, yerli motorun seri üretime geçmesiyle birlikte Türkiye'nin helikopter ihracatında rekabet gücünün artacağını belirtiyor.
TUSAŞ, GÖKBEY'in yanı sıra milli muharip uçak KAAN ve HÜRJET gibi projelerle de savunma sanayiinde iddiasını sürdürüyor. Ancak motor konusundaki dışa bağımlılık, uzun süredir kritik bir sorun olarak dile getiriliyordu. TEI-TS1400'ün GÖKBEY'de kullanılacak olması, bu sorunun aşılması yönünde somut bir adım. Önümüzdeki dönemde motorun test ve entegrasyon süreçlerinin yakından takip edilmesi bekleniyor.
Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün, projeye ilişkin yaptığı açıklamada, yerli motorun önemine vurgu yaparak, "TEI-TS1400 ile GÖKBEY, tamamen yerli ve milli imkanlarla üretilmiş bir helikopter olacak. Bu, savunma sanayiimiz için bir dönüm noktasıdır." ifadelerini kullandı. TUSAŞ Genel Müdürü de sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, 57 helikopterlik sözleşmenin imzalandığını ve ilk teslimatların 2025 yılında başlayacağını duyurdu.
Motor Sertifikasyonu ve Gelecek Planları
TEI-TS1400 motorunun sertifikasyon süreci, EASA ve FAA standartlarına uygun olarak yürütülüyor. Motorun yer testleri başarıyla tamamlanmış durumda. İlk uçuş testlerinin ise önümüzdeki aylarda yapılması planlanıyor. Sertifikasyonun 2024 sonunda tamamlanması ve seri üretime geçilmesi hedefleniyor. Bu takvim, GÖKBEY teslimatlarının da bu tarihe göre şekillenmesini sağlayacak.
GÖKBEY, Türkiye'nin ilk yerli genel maksat helikopteri olma özelliğini taşıyor. Proje kapsamında şu ana kadar 3 prototip üretildi ve test uçuşları gerçekleştirildi. Helikopter, 12 yolcu kapasitesi, 3.000 kg'a kadar yük taşıma kabiliyeti ve 740 km menzile sahip. Yerli motorla birlikte bu özelliklerin daha da iyileştirilmesi bekleniyor. Ayrıca GÖKBEY'in deniz versiyonu ve silahlı versiyonu üzerinde de çalışmalar sürüyor.
Türkiye, savunma sanayiinde son yıllarda önemli atılımlar gerçekleştirdi. İHA/SİHA alanında dünya lideri konumuna gelen Türkiye, helikopter ve uçak motorlarında da benzer başarıyı hedefliyor. TEI-TS1400'ün GÖKBEY'de kullanılması, bu hedef doğrultusunda atılmış somut bir adım. Ancak motor teknolojilerinde Ar-Ge süreçlerinin uzun ve maliyetli olduğu unutulmamalı. Yine de yerli motorun başarısı, Türkiye'nin savunma sanayiindeki bağımsızlık vizyonunu güçlendirecek.
Önümüzdeki dönemde GÖKBEY'in ihracat potansiyeli de merak konusu. Özellikle dost ve müttefik ülkelerin yerli motorlu helikoptere ilgi göstermesi bekleniyor. Türkiye, savunma ürünlerinde yerlilik oranını artırarak hem ekonomik hem de stratejik kazanımlar elde etmeyi amaçlıyor. 57 GÖKBEY'in yerli motorla teslim edilmesi, bu yolda önemli bir kilometre taşı olacak.
