Rize'de arıcılıkla uğraşan 63 yaşındaki Halil İbrahim Saruhan, bal kovanlarını ayılardan korumak için sıra dışı bir yöntem geliştirdi. Merkeze bağlı Melyat Köyü'nde yaşayan Saruhan, kovanlarını 5 metre yüksekliğe, evinin dış cephesine monte ettiği ahşap platforma yerleştirdi. Kovanlara yine kendi imalatı olan elle çalıştırılan asansörlü bir sistemle ulaşan Saruhan, bu yöntemle ayı tehdidini bertaraf ettiğini söylüyor.
Saruhan, 40 yıldır arıcılık yaptığını belirterek, özellikle son yıllarda ayıların kovanlarına dadandığını anlattı. Ayıların bal ve yavru arıları yediğini, bu durumun arıcıları zor durumda bıraktığını ifade eden Saruhan, klasik yöntemlerle ayılarla baş edemediğini söyledi. Elektrikli teller, ses cihazları ve kokular denediğini ancak ayıların bunlara alıştığını belirten Saruhan, sonunda bu yaratıcı çözümü geliştirdi.
Karadeniz zekası: Elle çalışan asansör sistemi
Saruhan'ın kurduğu sistem oldukça basit ama etkili. Evin duvarına sabitlenen ahşap platforma polyesterden yapılma kovanlar yerleştirilmiş. Platforma ulaşım ise bir el vinç sistemiyle sağlanıyor. Bir kova veya sepetin içine binip kendini yukarı çeken Saruhan, kovanları kontrol edip bal alıyor. Sistem mekanik olduğu için elektrik gerektirmiyor. Saruhan, bu yöntemle ayıların kovanlara ulaşamadığını ve bal veriminin arttığını söylüyor.
"Ayı bunu kullanmayı öğrenirse sıkıntı var" diyerek espri yapan Saruhan, aslında birçok arıcının benzer yöntemler uyguladığını ancak bu kadar yükseğe kovan yerleştirenin nadir olduğunu belirtiyor. Karadeniz'de arazi yapısı nedeniyle arıcıların sürekli yeni çözümler üretmek zorunda kaldığını söyleyen Saruhan, doğayla mücadelenin bir parçası olarak bu tür pratik zekaların ortaya çıktığını ifade ediyor.
Ayı saldırıları artıyor: 2024 verileri endişe verici
Son yıllarda Karadeniz Bölgesi'nde ayı saldırılarında ciddi artış yaşanıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre, 2024 yılında Rize ve çevre illerde arı kovanına yönelik ayı saldırısı sayısı bir önceki yıla göre yüzde 30 arttı. Uzmanlar, doğal yaşam alanlarının daralması ve besin kaynaklarının azalması nedeniyle ayıların yerleşim yerlerine ve tarım alanlarına yöneldiğini belirtiyor. Arıcılar, elektrikli çit, kokulu kovucular ve ses cihazları gibi yöntemlere başvursa da ayıların zamanla bu önlemlere alıştığı ifade ediliyor. Bu durum, Saruhan gibi yaratıcı çözümleri gündeme getiriyor.
Arıcılıkta yeni dönem: Dikey kovan sistemleri
Dünyada ve Türkiye'de arıcılıkta dikey sistemler giderek yaygınlaşıyor. Özellikle ayı tehdidine karşı kovanların yerden yükseğe yerleştirilmesi, hem Güney Amerika'da hem de Asya'da uygulanan bir yöntem. Ancak Karadeniz'in engebeli arazisinde bu tür bireysel çözümler, arıcıların kendi imkanlarıyla geliştirdiği pratik yöntemler olarak öne çıkıyor. Saruhan'ın sistemi, düşük maliyetli ve kolay kurulabilir olması nedeniyle diğer arıcılar tarafından da örnek alınıyor. Rize Arıcılar Birliği, bu tür yenilikçi uygulamaların kayıt altına alındığını ve diğer üreticilere tanıtılacağını duyurdu.
Karadeniz insanının zorluklara karşı geliştirdiği pratik zeka, bu kez ayıya karşı bir çözümle ortaya çıktı. Halil İbrahim Saruhan'ın asansörlü kovan sistemi, hem doğayla uyumlu hem de etkili bir yöntem olarak dikkat çekiyor. Umarız ayılar da bu teknolojiyi öğrenmez.
