ABD ile İran arasında varılan ateşkesin ardından gözler imza törenine çevrilirken, bölgedeki kırılgan barışı tehdit eden gelişmeler yaşanıyor. Katil İsrail ordusunun Lübnan'ı bombalaması ve Hürmüz Boğazı'ndaki gerginlik, 107 gün süren savaşın gerçek kazananını sorgulatıyor. İran'ın elindeki en güçlü koz olan Hürmüz kartı, Tahran'a masada eşi benzeri görülmemiş bir stratejik üstünlük sağladı. Peki bu denklemde kim kazandı, kim kaybetti? İşte detaylar.
Hürmüz Boğazı'nın jeopolitik önemi
Dünya petrol arzının yaklaşık %20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı, İran'ın elinde adeta bir kılıç gibi. 107 gün boyunca İran, bu stratejik noktayı kullanarak hem ABD'ye hem de bölge ülkelerine gözdağı verdi. Boğazın kontrolü, İran'a sadece askeri değil, aynı zamanda ekonomik ve diplomatik bir koz sağladı. Uzmanlara göre İran, bu süreçte Hürmüz üzerinden yürüttüğü hibrit savaş taktikleriyle uluslararası kamuoyunu etkilemeyi başardı. Özellikle mayın döşeme, tanker kaçırma ve insansız hava araçlarıyla yapılan tacizler, Tahran'ın caydırıcılık kapasitesini ortaya koydu.
İran'ın stratejik hamleleri ve kazanımları
İran, savaş boyunca sadece askeri gücünü değil, aynı zamanda diplomatik manevralarını da konuşturdu. Rusya ve Çin ile yapılan ortak tatbikatlar, Tahran'ın yalnız olmadığını gösterdi. Ateşkes masasında İran, nükleer programını sürdürme hakkını teyit ettirirken, ekonomik ambargoların kademeli olarak kaldırılması için de taahhüt aldı. Bu durum, İran'ın savaş öncesine kıyasla daha güçlü bir konuma geldiği yorumlarına yol açtı. Öte yandan, İran'ın desteklediği vekil güçlerin Suriye, Irak ve Yemen'deki faaliyetleri, Tahran'ın bölgesel nüfuzunu artırdı.
ABD ve İsrail cephesindeki kayıplar
ABD'nin ateşkes sürecindeki tutumu, özellikle Başkan Trump'ın yeniden seçim kampanyasına denk gelmesi nedeniyle eleştirilerin odağı oldu. Uzun süren savaşın maliyeti ABD'ye hem maddi hem de prestij açısından pahalıya patlarken, İsrail'in Lübnan saldırıları bölgedeki istikrarı yeniden tehdit ediyor. İsrail'in Hizbullah hedeflerine yönelik bombardımanı, ateşkesin ne kadar kırılgan olduğunu gözler önüne serdi. Uzmanlara göre bu durum, İran'ın elini güçlendirirken, ABD ve İsrail ittifakının zafiyetini ortaya çıkardı.
Bölgesel ve küresel yansımalar
107 günlük savaş, Körfez ülkeleri arasında da yeni bir denklem yarattı. Suudi Arabistan ve BAE gibi ülkeler, savaş boyunca tarafsız kalmaya çalışarak ekonomik çıkarlarını korumaya odaklandı. Ancak savaşın uzaması, tedarik zincirlerinde aksamalara ve petrol fiyatlarında dalgalanmalara yol açtı. Öte yandan, Türkiye'nin arabuluculuk çabaları, bölgedeki dengeleri etkileyen bir faktör olarak öne çıktı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı'nın yürüttüğü diplomatik süreç, İran ve ABD arasındaki görüşmelerde kilit rol oynadı.
Bağımsız değerlendirme
Tüm bu gelişmeler ışığında, 107 günlük savaşın galibinin İran olduğu söylenebilir. Tahran, Hürmüz kartını en verimli şekilde kullanarak hem askeri hem de diplomatik kazanımlar elde etti. Öte yandan, ateşkesin kalıcı olup olmayacağı ve İsrail'in Lübnan operasyonunun bölgesel etkileri, önümüzdeki dönemde yakından takip edilecek konular. Bölgesel barış için atılacak adımlar, sadece büyük güçlerin değil, aynı zamanda bölge ülkelerinin de inisiyatif almasını gerektiriyor.
